Afbeelding

De twaalf kinderen van Adriaan en Martina Dalebout

Column

Een boek van 289 pagina’s presenteren met als ondertitel ‘Een kleine Schouwse geschiedenis’ lijkt wat dubieus, maar als ‘klein’ op te vatten is als een vorm van bescheidenheid is er niets op tegen. We mogen van dit nieuwe boek opmerken dat het een waardevolle bijdrage is aan onze kennis van het Schouwen-Duiveland van rond de voorlaatste eeuwwisseling.

Ton Hanse en Henk Dalebout gingen de uitdaging aan om dit boek te schrijven. Het begin lag in 2008 toen Ton Hanse contact kreeg Richard Dalebout en zijn dochter Jenny in de Verenigde Staten met de vraag of zij familie van elkaar waren. Het leidde tot reünies en in 2018 tot een Engelstalig boek over de familie Dalebout, waartoe ook Ton Hanse via zijn grootmoeder behoort. Een sterk bewerkte Nederlandse editie is nu verschenen, met hulp van een ander familielid, Henk Dalebout, die zijn sporen heeft verdiend bij het doen van historisch onderzoek.

Beide auteurs schreven een inleiding om het hoe en waarom van dit boek toe te lichten. Het voorwoord is van burgemeester Jack Chr. van der Hoek, die de beide auteurs zeer terecht feliciteert met dit boek. Het eerste hoofdstuk is gewijd aan de herkomst van de familie Dalebout, een Schouwse familie waarvan de stamvader in 1588 opduikt als Willem Laurenszoon, molenaar in Burgh. Zijn zonen Cornelis en Abraham gingen de naam Dalebout voeren. Zij en hun nazaten vonden veelal hun werk in de landbouw.

Het boek heeft als belangrijkste onderwerp de twaalf kinderen van Adriaan en Martina Dalebout. De auteurs laten dat beginnen met de vader van Adriaan, Leendert Dalebout, in 1804 geboren bij de Plompe toren van Koudekerke. Hij werd landbouwer in Haamstede en dijkbaas bij het Waterschap Schouwen. Zijn zoon is Adriaan (1836-1906), die trouwde met Martina Boot (1843-1886). De trek naar Noord-Amerika is een opvallende draad in de familie van Martina, nog meer bij enkele kinderen van Adriaan en Martina. Adriaan was vanaf 1867 eigenaar van de stolpboerderij ’t Rietbosch, dichtbij Moriaanshoofd, die hij kocht van zijn schoonvader.

Martina stierf na de geboorte van haar twaalfde kind. Bij de opvoeding van de kinderen werd vader Adriaan geholpen door de oudste dochter Aaltje. De lotgevallen van de twaalf kinderen en hun nageslacht leverden boeiende schetsen met veel details over het leven op het Schouwse platteland. Kleurenfoto’s illustreren de verhaaltjes over diverse facetten van de geschiedenis van Schouwen. Maar het meest treffend zijn de fraaie familiefoto’s, ook van de huidige generaties.

De zoons, Maarten, Jan en Abraham, alle drie bakker van beroep, zwierven uit en kwamen in aanraking met de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, in de wandeling: de Mormonen. Ze sloten zich erbij aan, lieten zich opnieuw dopen en gingen rond 1900 naar het land van herkomst van de Mormonen, Utah in de Verenigde Staten. Vandaar keerden ze af en toe als missionaris terug naar Nederland en bezochten de familie in Schouwen. In 1906 was de eerste poging op Schouwen-Duiveland om voor hun kerk voet aan de grond te krijgen. Een blijvend resultaat leverde dat niet op. Hun broers en zusters bleven in ieder geval in het bestaande protestantse spoor.

Door het contact van Ton Hanse met de Amerikaanse Dalebouten en dankzij hun medewerking kon dit boek zijn huidige vorm krijgen. De achtergronden en menselijke aspecten maken dit boek bijzonder, ook als tijdsbeeld van Schouwen-Duiveland vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw.

Het boek is in eigen beheer uitgegeven en verkrijgbaar bij Ton Hanse; mailadres: tonhanse@zeelandnet.nl, tel. 06-53843323. Het boek kost 25 euro.

Huib Uil