“Gemeente moet nadenken over wat te doen met de kerken”

De kans is groot dat de gemeenteraad volgende week opnieuw 240.000 euro uittrekt voor een onderzoek naar de toekomstmogelijkheden van de Nicolaaskerk in Brouwershaven. Toch worstelen de raadsleden met die keuze. Er zijn immers veel meer kerken die hun oorspronkelijke functie verliezen en op zoek zijn naar een nieuwe bestemming. Wat André Flikweert van het CDA betreft, wordt het daarom hoog tijd dat de gemeenteraad spelregels opstelt. „Want er zijn wel meer kerken die straks zullen aankloppen.”

De Nieuwe Kerk in Zierikzee was kort na de eeuwwisseling de eerste kerk die op zoek ging naar een nieuwe bestemming. Het gebouw kreeg een culturele functie. Dankzij een blanco cheque van een Zierikzeese ‘fan’ kon het theater al snel vorm krijgen. Inmiddels, bijna vijfentwintig jaar later, zijn er meer kerken die in de gevarenzone verkeren. Dat blijkt ook uit de Kerkenvisie die de gemeente heeft laten opstellen.

“Kijk, natuurlijk wordt de Nicolaaskerk in Brouwershaven niet afgebroken”, zegt Flikweert. Hoewel hij namens de christendemocraten spreekt, speelt de oorspronkelijke functie van de kerk volgens hem geen rol bij het standpunt dat de gemeenteraad moet innemen. “Nee, zeker niet. Het zijn monumenten en vaak ook beeldbepalende gebouwen.” Dat vraagt om aandacht. Wel verbaast het hem dat de Nicolaaskerk alleen bij de gemeente heeft aangeklopt voor financiële steun. “Er zijn wel meer partijen.”

André Flikweert werkt aan een voorstel waarin hij alle partijen uitnodigt mee te denken over spelregels voor dit vraagstuk. Draagt de gemeente bij aan onderzoek naar de toekomstige functie van kerkgebouwen? En hoe zit het met gemeenschapsgeld voor de investeringen die daarvoor nodig zijn?

Van de kerken zelf valt volgens Flikweert niet veel te verwachten. “Ik las als reactie dat de PKN een miljard heeft en zelf ook wel wat kan doen. Maar dat gaat om alle kerken samen in Nederland. Individuele kerken hebben soms wel wat pachtinkomsten, maar te weinig kerkleden om de onderhoudskosten te kunnen opbrengen.”

Flikweert wil volgende week al met een motie komen om uit te werken wat de gemeente in dit soort situaties kan betekenen en onder welke voorwaarden. “Misschien moet er wel een gemeentelijk fonds komen.”

Maar hij gaat nog een stap verder. Als kerken steeds vaker een ontmoetingsplaats in het dorp worden, wat betekent dat dan voor de dorpshuizen? “In Ellemeet is geen kerk, dus daar is de functie van het dorpshuis wel helder. Maar in Ouwerkerk wordt bijvoorbeeld bekeken of de activiteiten in het dorpshuis naar de kerk kunnen worden verplaatst. Dan kan het monumentale pand waarin het dorpshuis is gevestigd, worden verkocht”, aldus Flikweert.

“Ook de beheerders van de dorpshuizen zullen we moeten beschermen, maar die discussie moeten we wel willen voeren.”

Volgende week staat dus de Nicolaaskerk in Brouwershaven op de agenda. De Stichting Culturele Activiteiten Schouwen-Duiveland heeft zich over het gebouw ontfermd en verzorgt er een cultureel programma. Maar de komende jaren komen ook kerken in onder meer Renesse, Burgh, Noordgouwe, Dreischor en Noordwelle aan bod. Ook voor die gebouwen zal de gemeenteraad een antwoord moeten hebben.