Ambtenaren komen niet meer weg met veiligstellen van hun budgetten

De gemeente loopt er al jaren tegenaan. In de begroting worden altijd projecten opgevoerd die in dat begrotingsjaar uitgevoerd moeten worden. Daarvoor wordt geld opzijgezet. Maar keer op keer blijken de ambities te hoog en blijven er na een jaar miljoenen over: de zogenoemde jaarrekening. Dat lijkt niet zorgelijk, maar dat is het natuurlijk wel.

Alle miljoenen die worden gereserveerd voor projecten, kunnen niet aan iets anders worden uitgegeven. De meeste ambtenaren hebben een budget dat ze beheren. Met dat geld voeren ze projecten uit. Niet zelden vragen ze om geld, terwijl aan de voorkant niet goed wordt gekeken of de projecten wel in dat jaar uitvoerbaar zijn. Het geld moet maar beschikbaar zijn, zo is de gedachte.

Maar met het aantreden van Alwijn ten Cate (CDA) als wethouder van Financiën lijkt aan die handelswijze abrupt een einde te zijn gekomen. Natuurlijk is dat niet helemaal zijn verdienste, want de financiële ambtenaren zijn al langer met dit proces bezig. Maar ere wie ere toekomt: dit jaar heeft het voor het eerst succes. In het verleden heeft de gemeente ook weleens kritisch gekeken naar reserveringen in de begroting. Er stond nog heel wat geld geparkeerd voor inmiddels achterhaalde projecten.

Onder aanvoering van Ten Cate is voor maar liefst vier miljoen euro aan projecten geschrapt, omdat niet hard kon worden gemaakt dat die projecten ook in 2027, het nieuwe begrotingsjaar, uitgevoerd zouden kunnen worden. Bij ongewijzigd beleid had de gemeente de komende jaren dus flink in de min gestaan.

De raad heeft weliswaar besloten de toeristenbelasting fors te verhogen – tien miljoen euro in vier jaar tijd – maar dat geld mag niet worden gebruikt om tekorten te dekken. Daarover zijn afspraken gemaakt met de recreatiesector. Die mag meedenken over de besteding van de opbrengst van die belasting. Een opmerkelijke afspraak, want de burgers worden niet betrokken bij de uitgaven. Dat zou natuurlijk ook lastig worden.

Ten Cate heeft de smaak te pakken, want bij de presentatie van zijn meerjarenbegroting lijkt hij zich geen al te grote zorgen te maken over de jaren 2029 en 2030. Voor die jaren staat nu weliswaar een stevig tekort van enkele tonnen in de boeken, maar hij durft de stelling aan dat hij ook voor dat probleem projecten zal vinden die voorbarig zijn opgevoerd. Daarmee lijkt het eerdere ‘dreigement’ van de coalitie dat de belastingen wellicht omhoog moeten, van tafel. Met uitzondering van de indexering natuurlijk.

Dat strakke begroten biedt voordelen. In het verleden werd er behoorlijk gesneden in voorzieningen om de begroting sluitend te krijgen. Dat deed hier en daar behoorlijk pijn. Zeker als aan het einde van het jaar bleek dat die bezuinigingen niet zo nodig waren, omdat onder de streep weer een paar miljoen overbleef. Een manier van begroten die je in het bedrijfsleven maar zelden ziet.

Dat is niet per se verkeerd, want het opvoeren van naar later blijkt onhaalbare projecten kan ook iets zeggen over het enthousiasme en de ambities van de betreffende ambtenaar.

In november komt de begroting weer ter sprake in de gemeenteraad. Het is immers de gemeenteraad die het zogenoemde budgetrecht heeft: die bepaalt waar het geld naartoe gaat.