Stikstof! Hebben wij eigenlijk ook een probleem?

Stikstof is momenteel misschien wel het meest besproken onderwerp in de Nederlandse politiek en landbouw. Dagelijks lezen we over boeren die hun bedrijf moeten beëindigen of zich grote zorgen maken over de toekomst. Dat bracht mij op de vraag: hebben wij op Schouwen-Duiveland eigenlijk ook een stikstofprobleem? Ik heb mijn oor te luisteren gelegd bij verschillende mensen uit de agrarische sector en het antwoord is duidelijk: ja, ook hier speelt het stikstofdossier een belangrijke rol.

Schouwen-Duiveland kent meerdere melkveebedrijven met meer dan honderd stuks rundvee. Daarnaast grenst ons eiland aan Natura 2000-gebieden langs de Noordzeekust en de Oosterschelde. Dat betekent dat ook onze boeren worden geconfronteerd met vergunningen, stikstofberekeningen en onzekerheid over de toekomst van hun bedrijf, ook akkerbouwers hebben hier last van. De meeste stikstof op SD zit op de kop van Schouwen en die komt veelal vanaf de Noordzee volgens de modellen!

Een belangrijk discussiepunt blijft het gebruik van het AERIUS-rekenmodel. Critici stellen dat modellen nooit de volledige werkelijkheid kunnen weergeven, behalve fotomodellen, en wijzen erop dat zeer kleine berekende deposities al kunnen leiden tot beperkingen voor ondernemers. Nederland: 0,005 mol/ha/jaar (2 vogelpoepjes) en België (Vlaanderen) 21 mol/ha/jaar (4.200 x hoger toegestaan) hoe zo?!.

Verschillende wetenschappers hebben hierover vragen gesteld en pleiten voor meer metingen in het veld naast modelberekeningen. Voor veel boeren voelt het alsof hun toekomst wordt bepaald door cijfers op papier, terwijl zij dagelijks ervaren hoe hun bedrijf daadwerkelijk functioneert.

Ook op Schouwen-Duiveland brengt dat onzekerheid met zich mee. Bedrijven die al generaties lang bestaan, vragen zich af of er nog een toekomst is voor de volgende generatie. Achter iedere boerderij schuilt immers een familiebedrijf waarin vaak tientallen jaren is geïnvesteerd.

Opvallend is bovendien dat Schouwen-Duiveland relatief veel landbouwgrond kent ten opzichte van het aantal runderen. Daardoor wordt mest van buiten het eiland aangevoerd om de beschikbare landbouwgrond volgens de geldende normen te bemesten. 

Steeds meer agrariërs hebben daarom het gevoel dat zij een politieke strijd voeren die zij nauwelijks kunnen winnen. Zij ervaren dat economische belangen, natuurbeleid en juridische procedures steeds verder met elkaar verweven raken. Maar tegelijkertijd is het de uitdaging om ondernemers voldoende perspectief te blijven bieden.

Na de moeilijke jaren voor onze visserij maken nu veel boeren zich zorgen over hun toekomst. Ook onze mosselsector krijgt regelmatig te maken met strengere natuurregels en vergunningprocedures. Natuurlijk moeten we zorgvuldig omgaan met onze unieke natuur; daar is vrijwel iedereen het over eens. Schouwen-Duiveland heeft zijn boeren, vissers en mosselkwekers altijd hard nodig gehad. De vraag is daarom niet óf natuur belangrijk is, maar hoe we natuur, economie en leefbaarheid weer met elkaar in balans kunnen brengen.

Olivier Verwest