Tussen herinnering en de havenkranen

Filmmaker Digna Sinke (1949), geboren in Zonnemaire en bijna elk weekend te vinden in haar huisje bij de kerk, blijft vernieuwen. Twee jaar geleden werd ze bekroond met een Gouden Kalf voor haar gehele oeuvre, maar stilzitten is er niet bij. Op dinsdag 1 juli is haar nieuwste film Hemelsleutel te zien in fiZi in Zierikzee – om 14.00 uur en 20.00 uur. Tijdens de avondvertoning is Sinke zelf aanwezig voor een korte inleiding en een nagesprek.

Het begon ooit met Groeten uit Zonnemaire, haar afstudeerfilm aan de Filmacademie in 1972. In Hemelsleutel – een hybride film tussen documentaire en fictie – lijkt de cirkel zich deels te sluiten. Sinke onderzoekt opnieuw de grens tussen persoonlijke herinnering en maatschappelijke verandering. Dit keer tegen de achtergrond van de energietransitie in de Amsterdamse haven. “Ik noem Hemelsleutel een romcom voor intellectuelen,” lacht ze, als ze haar film omschrijft.

De totstandkoming van Hemelsleutel was niet eenvoudig. De oorspronkelijke plannen voor een documentaire over de transformatie van de Amsterdamse haven sneuvelden in de subsidieaanvraag. “Te essayistisch,” vond het Filmfonds destijds. En de klimaatcrisis was even geen thema, corona beheerste alles. Maar Sinke gaf niet op. Ze schreef door, besloot fictie en realiteit te vermengen en vond uiteindelijk een vorm waarin acteurs scènes voorlezen uit een scenario dat nooit werd verfilmd. Een film over het maken van een film. Of zoals ze zelf zegt: “Een documentaire over hoe een speelfilm eruit zou kunnen zien – als je er het geld voor had.”

Falen

Juist de afwijzing bleek uiteindelijk bevrijdend. Sinke ontdekte een nieuwe vertelvorm. Ze werd haar eigen personage, Lea – een fotografe die een film probeert te maken over de haven, en ondertussen wordt ingehaald door herinneringen, persoonlijke vragen en oud zeer. “Lea, dat ben ik… en ook weer niet. Haar dingen laten doen, gaf mij vrijheid.”

De film is traag, dromerig, filosofisch. Geluid speelt een grote rol. Er is geen strak plot, maar associaties, beelden, muziek en gedachten. “Ik werd geïnspireerd door La grande bellezza, zo’n meanderende film, waarin het niet draait om de verhaallijn, maar om het beeld en de sfeer.”

Zoals in veel van haar werk, speelt ook in Hemelsleutel het thema tijdelijkheid een centrale rol. “Verlangen en loslaten tegelijk,” vat Sinke het samen. “Dat zit eigenlijk in al mijn films. Dat het leven eindig is, en dat herinneringen waardevol zijn – omdat je weet dat dingen niet terugkomen.”

Voor wie goed kijkt, is er ook een klein stukje Zonnemaire te herkennen in de film: een scène met wuivend gras en wolkenluchten op de Rietdijk, hemelsbreed vlak bij de plek waar Digna Sinke werd geboren. De scène is een ode aan haar vader, begeleid door het lied Goodnight, Irene.

Hemelsleutel is misschien wel Sinkes meest persoonlijke film tot nu toe. Geen traditioneel verhaal, maar een onderzoek naar hoe je betekenis kunt geven aan verandering – maatschappelijk én persoonlijk. Over hoe herinnering werkt. Over ouder worden, rouw, verlangen. En over blijven maken, ondanks tegenslag. De film heeft een positief slot, als een soort bevrijding. De laatste zin gaat over verlangen: dat is iets wat altijd blijft. Er is altijd hoop, altijd een kans. “Uiteindelijk heb ik precies gemaakt wat ik wilde maken,” kijkt Digna Sinke voldaan terug.

Vertoningen van Hemelsleutel

• Dinsdag 1 juli, 14.00 en 20.00 uur, fiZi Zierikzee
• Avondvertoning met inleiding en nagesprek door Digna Sinke