Zeelandia richt haar pijlen op de industriële bakkerij

De Koninklijke Zeelandia in Zierikzee zit middenin een reorganisatie. Steeds meer ambachtelijke bakkers verdwijnen en om toch omzet te waarborgen richt het bedrijf nu haar pijlen meer op de industriële bakkerijen, die aan de supermarkten leveren. Hierdoor verdwijnen er 89 van de ruim 450 banen. In totaal 33 mensen wordt gedwongen ontslagen.

Frans van Luijk is sinds juni vorig jaar de algemeen directeur. Hij is vanuit Brazilië naar Zierikzee gehaald om zijn 35-jarige ervaring bij de fabrikant in bakkerijgrondstoffen in te zetten. Die vraag kwam vorig jaar al op tafel toen oud Zeelandia-topman Pieter Schotte naar Brazilië ging en met Van Luijk over de toekomst van het concern sprak. ‘’Ik heb veel te danken aan Zeelandia dus zei ik ja op de vraag of ik de leiding op me wilde nemen.’’ Van Luijk is nu 63 en is voornemens tot zijn pensioen aan te blijven.

Van Luijk heeft volgens eigen zeggen juist in Brazilië geleerd om snel te schakelen in een vaak snel veranderende situatie. Dat komt hem nu van pas. ‘’Al duren veranderingen hier wel langer.’’ Zijn reorganisatieplannen moesten met de ondernemingsraad besproken worden, die er vervolgens de vakbonden bij haalden. ‘’Dat was een goede stap van de ondernemingsraad. Ze hadden immer geen ervaring met reorganisaties.’’ Al snel werd er een akkoord bereikt over een sociaal plan, waar begeleiding naar ander werk (ook in Zeeland) een onderdeel van is. ‘’Zeelandia blijft een familiebedrijf en hecht grote waarde aan de relatie met het personeel.’’

Maar het roer moest wel om. De omzet liep terug en daarmee ook de winst. Zonder winst lopen investeringen gevaar en daarmee de continuïteit, zo beschrijft Van Luijk de situatie. Het bedrijf wil koste wat kost voorkomen dat er vreemde investeerders nodig zijn.

Het probleem is dat de ambachtelijke bakker langzaam verdwijnt uit Europa en dat continent is goed voor zo’n zeventig tot tachtig procent van de omzet. Steeds meer mensen kopen hun brood in de supermarkt, dat wordt gebakken door industriële bakkerijen. Daar gaat Zeelandia nu meer in investeren, Maar daar waar de kleine bakkers ook begeleid werden in de verkoop van hun producten, vraagt de industrie juist voor technische aanpassingen.

Kleine bakkers verdwijnen omdat de consument naar de supermarkt gaat, maar ook omdat er geen personeel te vinden is en er vaak een probleem in de opvolging is. Jongeren zien de werktijden niet zitten. Tel daar de huidige energieprijzen en de prijzen van grondstoffen bij op en het verdwijnen van de bakker is verklaard. “Ook de snelheid waarmee deze ontwikkeling zich voltrekt. Vooral in corona is die ontwikkeling versneld.’’

Met de koerswijziging wil Van Luijk efficiënter gaan werken en ook minder producten gaan ontwikkelen. Vaak is het zo dat van de honderd producten er twintig succesvol zijn en tachtig dus niet. Dat moet anders: minder producten dus en meer gericht op die nieuwe markt. Al blijft het ontwikkelen altijd wel een deel van het bedrijf. 

Van Luijk voorziet vooral een cultuurwijziging. Daarin moet vooral geïnvesteerd gaan worden. Dat zal niet altijd even gemakkelijk zijn, al zegt hij veel vertrouwen te hebben in de medewerkers ‘die ook zagen dat het minder werd’. Van Luijk is ervan overtuigd dat deze reorganisatie voldoende is om in twee tot drie jaar weer op orde te zijn. Hij ziet geen nieuwe reorganisatie komen. Wel verandert er wereldwijd het een en ander. Zo heeft het bedrijf zich bijvoorbeeld teruggetrokken uit Kenia. ‘’Het is altijd een kwestie van tijd en geld. Als je dan in Kenia misschien wel acht jaar op resultaat moet wachten, dan investeer je het beter elders.’’